Сыбайлас жемқорлық мәселесі тек Қазақстан үшін ғана емес, көптеген елдер үшін де өзекті болып табылатын ХХІ ғасырдың жаһандық мәселелерінің бірі болып табылады. Қазіргі уақытта сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес пен оған қарсы іс-қимылға көп көңіл бөлінуде. 2015 жылдың қараша айында Қазақстанда "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы" жаңа заң қабылданды, оның алдында түрлі елдердің сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл бойынша озық тәжірибені зерделеу бойынша көлемді жұмыс жүргізілді.
Бірнеше ғасыр бұрын ағылшын философы және жазушысы Томас Гоббс сыбайлас жемқорлық туралы керемет сөйлем айтып, оны зұлымдықтың тамыры деп атады, одан барлық уақытта және барлық азғыруларда барлық заңдарға менсінбеу пайда болады. Бұл "тамыр" жоғары жетістіктер спортына да терең енген.
Олимпиада хартиясының 2-ережесіне сәйкес Халықаралық Олимпиада қозғалысы мен Халықаралық Олимпиада комитетінің негізгі функцияларының бірі спорт пен спортшыларға қатысты кез келген саяси немесе коммерциялық теріс қылықтарға қарсы тұру болып табылады. Мәселе мынада, бүгінде спорт барған сайын коммерциялануда. Спортпен байланысты барлық нәрсе коммерциялық мәмілелер тақырыбына айналады. Спортшылар көбінесе заңды бұза отырып жасалатын коммерциялық келісімшарттардың нысанасына айналады. Қазақстан спортшыларына да әсер еткен соңғы жылдардағы допингтік жанжалдар нәтижелерді ережелерді бұза отырып алатын жағдайлар туралы ойлауға мүмкіндік береді, сондай-ақ тиісті талдаулардың нәтижелері бойынша спортшыға тест нәтижелерінің егжей-тегжейін жария ету қорқынышымен қысым жасалуы мүмкін. Мұның бәрі үлкен спорттың имиджіне теріс әсер етеді. Алайда, бұл зұлымдықпен күрес жүргізілді және одан да көп күш жұмсалады. Қазіргі уақытта сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті күшейту жұмыстары үздіксіз жүргізілуде және үнемі жетілдірілуде.
Қазақстанның Ұлттық Олимпиада комитеті, ҚР Мәдениет және спорт министрлігі және ҚР Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі (МҚІСҚА) спорттағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі бірлескен күш-жігер туралы Меморандумға қол қойғанын атап өткім келеді.
"Қазақстанның Ұлттық Олимпиада комитеті спорт қоғамында және жалпы қоғамда сыбайлас жемқорлықтан бас тартуды қалыптастырудың абсолютті жақтаушысы болып табылады. Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерінің алдын алу және болдырмау біздің Олимпиада комитетінің барлық корпоративтік рәсімдерінің негізі болып табылады. Азаматтық қоғамдағы Қазақстан ҰОК әлеуметтік рөлі мен жауапкершілігін түсіне отырып, Біз сыбайлас жемқорлыққа қарсы мәдениетті қалыптастыру мәселелеріне жәрдемдесуге және белсенді қатысуға ниеттіміз",-дейді Қазақстан ҰОК жалпы мәселелер жөніндегі вице-президенті Данияр Әбулгазин.
Жасалған Меморандум бұрын қоғам үшін жабық болған спорт саласының есептілігін, бақылауындағы және ашықтығын қамтамасыз етеді.
Ашықтық тек қаржылық есептілікті, басқару органдарының шешімдерін, қызмет жоспарларын жариялау арқылы ғана емес, сондай-ақ Қазақстан Республикасында және одан тыс жерлерде оқу процесінің кезеңдерін өткізу орындарын аккредиттеу туралы, мамандандырылған жабдықтың, Мүкәммалдың, жабдықтың болуы туралы ақпарат беру арқылы қамтамасыз етіледі.
"Ашық көздерде" Министрлік басшылығының, Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің, оның ведомстволық бағынысты ұйымдарының кірістері мен мүлкі туралы ақпарат орналастырылады.
"Меморандумға сәйкес азаматтық қоғам және арнайы мониторингтік топ мүшелері спорт саласындағы тауарларды, жұмыстарды және көрсетілетін қызметтерді жеткізушілермен жасалған шарттар туралы ақпаратқа қол жеткізе алады. Бұл ретте, қолжетімділік қызмет көрсету және тауарды жеткізу, сондай-ақ оны одан әрі қолдану орнына дейін қамтамасыз етілетін болады. Осылайша, жұртшылық спорттық ұйымдар мен қауымдастықтарда ақшалай қаражаттың бөлінуі мен жұмсалуының нақты көрінісін ашық түрде көруге мүмкіндік алады", - деп атап өтті Агенттік төрағасының орынбасары Олжас Бектенов.
Ұлттық Олимпиада комитеті ақша қаражатын бөлудегі ашықтық пен жүйелілікті күшейту жөніндегі жұмысты жалғастыруда. Бұл бағыттағы алғашқы маңызды қадам қолма-қол ақша операцияларынан бас тарту және қолма-қол ақшасыз төлемдерге және тауарлар жұмыстар мен қызметтерді жеткізушілерге тікелей төлемдерге толық көшу болды. Барлық төлемдер алушыларға тікелей түседі және жұмыс барысында сыбайлас жемқорлық тәуекелдері алынып тасталады.
Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл мақсатында "Риддер қаласындағы ОРРММИК" РММ ұжымында сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл және сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнама бойынша түсіндіру жұмыстары жүргізілетін іс-шаралар мезгіл-мезгіл ұйымдастырылады, сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылықтар жасаған адамдарды тәртіптік және қылмыстық жауаптылыққа тарту жөніндегі негізгі мәселелер талқыланады.
Әрбір осындай іс-шараның қорытындысы бойынша қызметкерлерге қолданыстағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың нормаларын қатаң сақтау тапсырылады.
Жыл сайын "Риддер қаласындағы ОРРММИК" РММ сыбайлас жемқорлыққа қарсы мониторингтер және сыбайлас жемқорлық тәуекелдеріне ішкі талдау жүргізіледі.
Сыбайлас жемқорлық мәселелері бойынша семинарлар, дөңгелек үстелдер және басқа да іс-шаралар өткізіледі.
Қорытындылай келе, сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл Қазақстанның мемлекеттік саясатының маңызды стратегиялық басымдығы болып табылатынын еске салғым келеді. Қазақстан Республикасының Президенті Елбасы Нұрсұлтан Назарбаевтың "Стратегия-2050: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты" атты Қазақстан халқына Жолдауында "Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресті, оның ішінде сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманы жетілдіру арқылы түбегейлі күшейту, біздің түпкі мақсатымызға – сыбайлас жемқорлықты құбылыс ретінде жою" қажеттігі атап көрсетілген.